In het hart van Vlaanderen en Wallonië is wildbeheer niet alleen een natuurbehoudsdoel, maar een essentieel onderdeel van onze landbouwstructuur. Wildbewegingen zoals de bruine vossen, herkauwers en wilde zwijnen veranderen de landbouwgronden in een dynamisch ecosysteem dat zowel biodiversiteit als economische waarde oplevert. Volgens de Europese Commissie zijn zo’n 30% van de Europese landbouwgronden al aangepast aan het wildbeheer, met een jaarlijks economisch effect van meer dan 3 miljard euro.
Wildbeheer als schild tegen plagen
Wilde dieren spelen een cruciale rol in het reguleren van plagen en ziekteverwekkers. Een voorbeeld is de varken, dat niet alleen als grazende schaap kan worden gezien, maar ook als natuurlijke bestrijder van onkruid en schimmels. In de Belgische Ardennen bijvoorbeeld, hebben herkauwers zoals de geiten en schapen het groeiende aantal schimmels op de gronden sterk teruggedrongen, wat de kwaliteit van de landbouwproducten verbetert. Ook de vleermuizen, vaak verkeerd begrepen als schadelijk, zijn essentieel bij het bestrijden van insecten zoals de fruitvlieg, wat jaarlijks miljoenen euro’s aan schade veroorzaakt.
De economische waarde van wilde zwijnen
Wilde zwijnen zijn niet alleen een toeristische trekpleister in natuurgebieden zoals het Hoge Venen of het Kempenland, maar ook een economisch aktief. In 2022 schatte het Vlaams Instituut voor de Natuurbehouding dat de directe en indirecte waarde van wilde zwijnen voor de landbouw en toerisme op ongeveer 150 miljoen euro lag. De zwijnen graven niet alleen een rijke voedselbron voor andere dieren, zoals de buizerd, maar ook voor de menselijke landbouw door het verminderen van onkruid en het verbeteren van de bodemstructuur. Daarnaast zijn ze een attractie voor jacht en wandeltoerisme, wat lokale economieën stimuleert.
De uitdagingen van wildbeheer in een veranderende wereld
Hoewel wildbeheer veel voordelen biedt, komt het ook met uitdagingen. De toenemende intensivering van de landbouw en de klimaatverandering maken het moeilijker om een evenwicht te vinden tussen natuurbehoud en economische belangen. In Wallonië bijvoorbeeld, zijn er discussies over het optimaliseren van de jachtquota om de populaties van wilde zwijnen te reguleren, zonder de biodiversiteit te schaden. Ook de groeiende populaties van wilde varkens in het Maasgebied stellen landbouwers voor problemen door het graven van gaten in de grond, wat de opbrengsten van de akkers aantast.
- In 2021 werden in België zo’n 120.000 wilde zwijnen gejaagd, met een jaarlijkse waarde van jachtactiviteiten van meer dan 25 miljoen euro.
- De Europese Unie heeft in 2022 een doel gesteld om de biodiversiteit te verbeteren door 20% van de landbouwgronden in natuurgebieden te integreren.
- Wilde vossen kunnen tot 30% van de landbouwplagen bestrijden, zoals de aardappelworm, wat jaarlijks schade in de waarde van 50 miljoen euro veroorzaakt.
- In de Ardennen zijn de geiten en schapen die worden gebruikt voor wildbeheer, verantwoordelijk voor het verminderen van schimmels op de grond, wat de kwaliteit van de wijnbouw in de regio verbetert.
- De toeristische waarde van wilde zwijnen in het Hoge Venen wordt geschat op 10 miljoen euro per jaar, dankzij wandelroutes en jachttoerisme.
Het wildbeheer is dus meer dan alleen natuurbehoud; het is een strategie die de landbouw, de economie en de biodiversiteit in balans houdt. Voor een toekomstbestendige landbouw moet Vlaanderen en Wallonië leren omgaan met deze dynamiek, waarbij zowel de belangen van de landbouwer als die van de natuur worden gewaardeerd. alle details
